UCHWAŁA
Państwowej
Komisji Wyborczej
z dnia 28
lutego 2002 r.
w sprawie
sprawozdania wyborczego Komitetu Wyborczego
Polskiego
Stronnictwa Ludowego
Państwowa
Komisja Wyborcza na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. a i d ustawy z dnia 12
kwietnia 2001 r. - Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do
Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 46, poz. 499, Nr 74, poz. 786 i Nr
154, poz. 1802)
postanawia
odrzucić sprawozdanie wyborcze Polskiego
Stronnictwa Ludowego o przychodach, wydatkach i zobowiązaniach finansowych tego
Komitetu związanych z udziałem w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i
do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 23 września 2001 r.
Uzasadnienie
1. Komitet Wyborczy Polskiego Stronnictwa
Ludowego przedłożył Państwowej Komisji Wyborczej sprawozdanie wyborcze z
zachowaniem terminu określonego w art. 120 ust. 1 Ordynacji wyborczej. Do
sprawozdania wyborczego dołączono opinię i raport biegłego rewidenta, wybranego
przez Państwową Komisję Wyborczą. Sprawozdanie wyborcze zostało sporządzone
według wzoru określonego w zał. nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia
23 lipca 2001 r. w sprawie sprawozdania komitetu wyborczego w wyborach do Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 81,
poz. 881).
Żaden z uprawnionych podmiotów nie zgłosił Państwowej
Komisji Wyborczej zastrzeżeń do sprawozdania.
2. W wyniku badania sprawozdania wyborczego i
załączonych do niego dokumentów oraz uwzględniając opinię i raport biegłych
rewidentów z dnia 13 grudnia 2001 r. uzupełniony dodatkowymi objaśnieniami do
raportu z dnia 21 lutego 2002 r., a także uwzględniając wyjaśnienia zawarte w
piśmie pełnomocnika finansowego Komitetu Wyborczego z dnia 21 lutego 2002 r. i
załączone do niego dokumenty Państwowa Komisja Wyborcza ustaliła następujące
okoliczności faktyczne istotne dla oceny sprawozdania wyborczego oraz
prawidłowości gospodarki finansowej Komitetu Wyborczego Polskiego Stronnictwa
Ludowego.
Naczelny Komitet Wykonawczy Polskiego Stronnictwa
Ludowego uchwałą nr 28 z dnia 21 czerwca 2001 r. utworzył Fundusz Wyborczy Polskiego Stronnictwa Ludowego
i postanowił, że środki finansowe tego Funduszu będą gromadzone wyłącznie na
rachunku bankowym pod nazwą Komitet Wyborczy Polskiego Stronnictwa Ludowego.
Wykonanie tej uchwały powierzono Pełnomocnikowi Finansowemu Komitetu Wyborczego
PSL.
Po
przyjęciu przez Państwową Komisję Wyborczą w dniu 2 lipca 2002 r. zawiadomienia
o zamiarze zgłaszania przez Polskie Stronnictwo Ludowe kandydatów na posłów i senatorów
(w trybie art. 102 ust. 1 Ordynacji wyborczej) Naczelny Komitet Wykonawczy
Polskiego Stronnictwa Ludowego zawarł z Bankiem Gospodarki Żywnościowej SA z
siedzibą w Warszawie w dniu 6 lipca 2002 r. umowę nr 2030016-966843-2706-1100 rachunku
bankowego dla Komitetu Wyborczego PSL, który w umowie został określony jako
Posiadacz rachunku.
Na tym rachunku były gromadzone wszystkie środki
przeznaczone na finansowanie kampanii wyborczej Polskiego Stronnictwa Ludowego
do Sejmu i do Senatu oraz z tego rachunku Komitet Wyborczy PSL pokrywał wszystkie
wydatki związane z prowadzoną kampanią wyborczą do Sejmu i do Senatu.
Wpłaty na ten rachunek wyniosły:
z funduszy Partii 4.165.028 zł
w tym:
z konta bankowego NKW PSL - 3.398.318 zł
z kont bankowych zarządów wojewódzkich PSL - 766.710
zł
od osób fizycznych - 5.251.689 zł
z odsetek ze środków na rachunku bankowym - 5.538 zł
Razem - 9.422.255 zł
W ramach podanych wyżej kwot po dniu wyborów (to jest
po 23 września 2001 r.) na omawiany rachunek wpłacono 2.205.234 zł, w tym z
konta bankowego NKW PSL 1.898.318 zł, z kont bankowych zarządów wojewódzkich
PSL 42.323 zł oraz dokonano innych wpłat w wysokości 364.592 zł.
Wśród wpłat
wniesionych na wymienione konto przez osoby fizyczne kwotę 1.428.242 zł stanowiły
wpłaty gotówkowe dokonane przeważnie przekazami pocztowymi.
Komitet Wyborczy ze środków pochodzących z omawianego
konta dokonał darowizn na cele charytatywne o łącznej wartości 40.660 zł.
3. Opisany wyżej sposób działania Komitetu
Wyborczego Polskiego Stronnictwa Ludowego naruszał zasady gospodarki finansowej
komitetów wyborczych partii politycznych oraz finansowania kampanii wyborczej.
Zgodnie z
przepisami ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych (Dz.U. z
2001 r. Nr 79, poz. 857 i Nr 154, poz. 1802) partia polityczna tworzy Fundusz
Wyborczy m.in. w celu finansowania udziału w wyborach do Sejmu i do Senatu
(art. 35 ust. 1). Wydatki partii na ten cel mogą być dokonywane tylko za
pośrednictwem Funduszu Wyborczego (art. 35 ust. 2). Środki finansowe Funduszu
Wyborczego gromadzone są na oddzielnym rachunku bankowym (art. 36 ust. 3).
Środki finansowe Funduszu Wyborczego mogą pochodzić z wpłat własnych partii
oraz od osób fizycznych (art. 26 ust. 1), wpłaty na Fundusz Wyborczy mogą być
dokonywane tylko czekiem, przelewem lub kartą płatniczą (art. 36a ust. 3).
Należy przy tym nadmienić, że o utworzeniu Funduszu Wyborczego partia zawiadamia
Państwową Komisję Wyborczą (art. 35 ust. 3), czego Polskie Stronnictwo Ludowe
nie uczyniło.
Według
przepisów Ordynacji wyborczej komitet wyborczy gromadzi środki finansowe na
rachunku bankowym (art. 113 ust. 1), zaś środki finansowe komitetu wyborczego
partii politycznej mogą pochodzić jedynie z Funduszu Wyborczego tej partii
utworzonego na podstawie przepisów ustawy o partiach politycznych (art. 111
ust. 3). Przepis ten wprowadza odmienną zasadę finansowania komitetów
wyborczych partii politycznych od koalicyjnych komitetów wyborczych oraz
komitetów wyborczych wyborców, które mogą być finansowane bezpośrednio przez
osoby fizyczne (art. 111 ust. 2).
Tak więc
przepisy omawianych ustaw wymagają utworzenia oddzielnego rachunku bankowego
dla środków finansowych Funduszu Wyborczego, który pozostaje w dyspozycji
partii. Środki zgromadzone na tym rachunku mogą być wykorzystywane w ustalonej
przez partię wysokości na różnego rodzaju wybory i referenda.
Odrębny rachunek bankowy jest otwierany dla komitetu
wyborczego partii uczestniczącej w wyborach do Sejmu i do Senatu. Środki na tym
rachunku pozostają w dyspozycji Komitetu Wyborczego i mogą być wydatkowane na
konkretne wybory do Sejmu i do Senatu. Jeżeli komitet wyborczy partii nie
wykorzysta pozyskanych środków finansowych na cele kampanii wyborczej do Sejmu
i do Senatu nadwyżkę przekazuje na Fundusz Wyborczy (art. 116 ust. 1 Ordynacji).
Równoczesne
gromadzenie na jednym rachunku bankowym, utworzonym dla komitetu wyborczego
partii i pozostającym w jego dyspozycji, środków finansowych Funduszu
Wyborczego i środków finansowych komitetu wyborczego burzy zasady finansowania
komitetów wyborczych partii, bowiem niemożliwe staje się respektowanie zasady
finansowania komitetu tylko ze środków Funduszu Wyborczego przy jednoczesnym
zasilaniu tego Funduszu, a nie komitetu wyborczego, wpłatami od osób
fizycznych. Niemożliwa staje się ocena, czy niedozwolone wpłaty gotówkowe (art.
113 ust. 2 Ordynacji i art. 36a ust. 3 ustawy o partiach politycznych) od osób
fizycznych stanowią uchybienie w sposobie zasilania Funduszu Wyborczego, czy
też naruszenie przepisów o finansowaniu komitetu wyborczego (w ocenie
sprawozdania wyborczego tylko to drugie uchybienie jest brane pod uwagę).
4. Zdaniem Państwowej Komisji Wyborczej w
rozpatrywanej sprawie konieczne jest rozstrzygnięcie, czy omawiany rachunek
bankowy był prowadzony dla środków Funduszu Wyborczego, czy też był rachunkiem
Komitetu Wyborczego PSL.
Decydujące dla sprawy jest ustalenie kto dysponował
środkami finansowymi zgromadzonymi na omawianym rachunku, bowiem nazwa rachunku
odpowiadająca nazwie Komitetu Wyborczego powinna być traktowana jako przesłanka
pomocnicza. Dokumenty finansowe świadczą, że dyspozycje dotyczące wydatkowania
środków z omawianego rachunku pochodziły od Komitetu Wyborczego Polskiego Stronnictwa
Ludowego.
Rozstrzygnięcie,
że omawiany rachunek należał do Komitetu Wyborczego PSL powoduje stwierdzenie,
że Komitet ten przyjął środki finansowe pochodzące od osób fizycznych
(5.251.689 zł), a więc z innego źródła niż Fundusz Wyborczy Partii, czym
naruszył art. 111 ust. 1 Ordynacji wyborczej i wypełnił dyspozycję art. 122
ust. 1, pkt 3, lit. d Ordynacji wyborczej, przewidującego odrzucenie sprawozdania
wyborczego.
Na omawiany
rachunek bankowy wpłynęły po dniu wyborów środki finansowe w kwocie 2.305.234
zł i Komitet Wyborczy wydatkował te środki na kampanię wyborczą. Pozyskanie
środków finansowych przez Komitet Wyborczy PSL po dniu wyborów narusza zakaz
wynikający z art. 110 ust. 4, pkt 1 Ordynacji wyborczej. Zgodnie z art. 122
ust. 1, pkt 3, lit. a Ordynacji naruszenie tego zakazu stanowi podstawę
odrzucenia sprawozdania wyborczego.
Wydatkowanie
przez Komitet Wyborczy 40.660 zł na cele charytatywne narusza art. 110 ust. 1
Ordynacji wyborczej, zgodnie z którym komitet wyborczy może wydatkować środki
jedynie na cele związane z wyborami. Również naruszenie tego przepisu zgodnie z
art. 122, ust. 1, pkt 3, lit. a Ordynacji wyborczej jest podstawą odrzucenia
sprawozdania wyborczego.
Państwowa
Komisja Wyborcza stwierdziła również naruszenie przez Komitet Wyborczy PSL art.
120 ust. 5 Ordynacji wyborczej przez niewliczenie do wydatków podanych w
sprawozdaniu wyborczym wartości darowizn niepieniężnych w kwocie co najmniej
63.000 zł.
Pełnomocnikowi finansowemu Komitetu Wyborczego Polskiego Stronnictwa
Ludowego przysługuje prawo wniesienia skargi na niniejsze postanowienie do Sądu
Najwyższego w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia.
Przewodniczący
Państwowej
Komisji Wyborczej
(-) Ferdynand Rymarz
Zastępca Przewodniczącego
Państwowej
Komisji Wyborczej
(-) Jan
Kacprzak
Członkowie
Państwowej Komisji Wyborczej
